Tural Omarov:
O‘chirgich — bu yong‘inga qarshi birinchi va eng tezkor himoya vositasi. Yong‘inning dastlabki bosqichida aynan o‘chirgich yordamida katta falokatning oldi olinadi. Ayniqsa ofislar, savdo markazlari, restoranlar, omborxonalar va ishlab chiqarish obyektlarida o‘chirgichsiz faoliyat yuritish juda katta xavf hisoblanadi.

Savol: O‘chirgichlarni o‘rnatishda qaysi talablarga rioya qilish kerak?

Tural Omarov:
O‘chirgichlar tasodifiy joylarga emas, balki normativlarga uyğun holda o‘rnatilishi shart. Asosiy talablar quyidagilar:

• O‘chirgichlar kirish joylari, evakuatsiya yo‘llari va xavfli zonalarga yaqin joylarda bo‘lishi kerak

• Pol yuzasidan 1–1,5 metr balandlikda o‘rnatiladi

• Har bir o‘chirgichga erkin yetib borish imkoniyati bo‘lishi shart

• Bir o‘chirgichning qamrov masofasi obyekt turiga qarab belgilanadi

Eng muhimi — xodimlar o‘chirgichdan qanday foydalanishni bilishi kerak.

Savol: O‘chirgichlarning turlari haqida gapirib bersangiz.

Tural Omarov:
Amaliyotda eng ko‘p ishlatiladigan turlar:

• Kukunli o‘chirgichlar (ABC) — universal, ofis va omborlar uchun

• CO₂ (uglerod gazli) o‘chirgichlar — server xonalari, elektr jihozlari uchun

• Suvli va ko‘pikli o‘chirgichlar — yog‘och va qog‘oz yonishida samarali

Noto‘g‘ri tur tanlansa, yong‘inni o‘chirish o‘rniga zarar kuchayishi ham mumkin.

Savol: O‘chirgichlarni ishlab chiqarish jarayoni haqida nimalar deya olasiz?

Tural Omarov:
O‘chirgich ishlab chiqarish — bu faqat metall balon tayyorlash emas. Bu jarayon qat’iy standartlarga asoslanadi:

• Balonlar yuqori bosimga chidamli metallardan tayyorlanadi

• Ichki modda (kukun, gaz yoki ko‘pik) sertifikatlangan bo‘lishi shart

• Har bir o‘chirgich bosim sinovidan o‘tkaziladi

• ISO va mahalliy yong‘in xavfsizligi standartlariga mos bo‘lishi talab etiladi

Sifatsiz ishlab chiqarilgan o‘chirgich yong‘in vaqtida ishlamasligi mumkin — bu esa hayot uchun xavf.

Savol: O‘chirgichlarga texnik xizmat ko‘rsatish qanchalik muhim?

Tural Omarov:
Juda muhim. Ko‘pchilik faqat o‘rnatib qo‘yadi, lekin tekshirmaydi. Aslida esa:

• Har 6–12 oyda texnik ko‘rik o‘tkazilishi kerak

• Bosim darajasi, plombasi va holati tekshiriladi

• Muddati o‘tgan o‘chirgichlar almashtiriladi

Texnik xizmat ko‘rsatilmagan o‘chirgich — ishlamaydigan o‘chirgichdir.

Savol: Özbəkistandagi obyekt egalariga qanday tavsiya berasiz?

Tural Omarov:
Yong‘in xavfsizligini faqat tekshiruv uchun emas, real xavfsizlik uchun ta’minlash kerak. Sertifikatlangan uskunalar, professional o‘rnatish va muntazam texnik xizmat — bu xarajat emas, bu hayotni saqlab qolishdir.

Asosiy o‘rnatish joylari:

• Yo‘laklar, holl va zinapoyalar

• Doimiy odamlar bo‘ladigan joylar (ofislar, savdo zallari, ishlab chiqarish hududlari)

• Ko‘p qavatli binolarning har bir qavati

• Uxlash va dam olish zonalari (mehmonxonalar, yotoqxonalar, shifoxonalar)

• Shovqinli va xavfli joylar (zavodlar, texnik xonalar — yorug‘likli va ovozli signal tavsiya etiladi)

Texnik talablar:

• Pol yuzasidan 2,2–2,5 metr balandlikda o‘rnatiladi

• Ovoz darajasi atrof-muhit shovqinidan kamida 15 dB baland bo‘lishi kerak

• Ovoz tarqalishiga to‘sqinlik qiluvchi buyumlar bo‘lmasligi lozim

Yong‘in signalizatsiyasi nima?

Yong‘in signalizatsiyasi — bu tutun, harorat yoki alangani erta bosqichda aniqlaydigan avtomatik xavfsizlik tizimidir. Xavf yuzaga kelganda tizim ovozli va yorug‘likli ogohlantirish beradi.

Yong‘in signalizatsiyasining afzalliklari

• Yong‘inni erta aniqlash

• Odamlarni tez va xavfsiz evakuatsiya qilish

• Moliyaviy zararlarni kamaytirish

• Davlat talablariga moslik

• Obyekt xavfsizligini oshirish

Firex.uz — O‘zbekistonda ishonchli yong‘in signalizatsiyasi

firex.uz saytida siz sertifikatlangan yong‘in signalizatsiyasi uskunalari, sifatli mahsulotlar va professional texnik maslahatlarni topishingiz mumkin.

Texnik xususiyatlar

Ishlab chiqarilayotgan yong‘in ballonlari turli yong‘in o‘chirish tizimlarida qo‘llash uchun mo‘ljallangan:

• Ballon materiali: Yuqori mustahkamlikka ega uglerodli yoki legirlangan po‘lat

• Ishlab chiqarish texnologiyasi: Chuqur cho‘zish (deep drawing) va avtomatik payvandlash

• Ish bosimi: 150 bar / 200 bar / 300 bar (modelga bog‘liq)

• Sinov bosimi: Ish bosimining kamida 1,5 baravari

• Ichki qoplama: Korroziyaga va kimyoviy ta’sirlarga chidamli epoksi qoplama

• Tashqi qoplama: Kukunli bo‘yoq (powder coating), UV nurlanishi va namlikka chidamli

• Standartlar: ISO 9809, EN, TPED

Ballonlar quyidagi o‘chirish moddalari bilan mos keladi:

• FM200 (HFC-227ea)

• Novec 1230

• CO₂

• Inert gazlar (IG-55, IG-100, IG-541)

Sifat nazorati

Har bir ballon ishlab chiqarish jarayonida majburiy sinovlardan o‘tkaziladi:

• Gidrostatik bosim sinovi

• Sizib chiqish (leakage) testi

• Vizual va o‘lcham nazorati

• Payvand choklarini tekshirish

Mahalliy ishlab chiqarish yetkazib berish muddatlarini sezilarli darajada qisqartiradi, logistika xarajatlarini kamaytiradi va loyihalar uchun tezkor texnik qo‘llab-quvvatlash imkonini yaratadi.